Można i trzeba samodzielnie poprawić swoją książkę przed samodzielnym wydaniem lub rozesłaniem jej do wydawnictw. 😊 To ważny etap, który pozwala wyeliminować oczywiste błędy i przygotować tekst do dalszej pracy. Ale czy to wystarczy? Czy redakcja książki może opierać się wyłącznie na pracy autora? I kto na pewno nie powinien być jedynym redaktorem Twojej książki?

Redakcja autorska książki – co możesz poprawić sam?

Pomiędzy postawieniem kropki na końcu ostatniego zdania a momentem wydania książki, rozciąga się istotny (choć często żmudny) etap redakcji. Wielu twórców zadaje sobie pytanie: „Czy mogę to zrobić na własną rękę?”.

Na wczesnych etapach powstawania Twojej opowieści, szczególnie w przypadku pierwszych szkiców, samodzielna redakcja jest bardzo ważna. Autoredakcja polega przede wszystkim na tym, by spróbować przeczytać własny tekst tak, jak zrobiłby to czytelnik.

Najpierw skup się na ogólnym obrazie historii, oceń tempo narracji i strukturę opowieści. Upewnij się, że główny bohater został wprowadzony odpowiednio wcześnie, motywacje postaci są jasne, a poszczególne sceny sprawnie posuwają fabułę naprzód. Sprawdź, czy nie występują potknięcia w treści, czy rozwój postaci jest spójny i czy punkt widzenia narratora jest konsekwentny. Przejrzyj dzieło pod kątem literówek, błędów gramatycznych i interpunkcyjnych. Sprawdź, czy cały czas używasz tego samego czasu (chyba że celowo zmieniasz czas w poszczególnych rozdziałach, ale to już temat na inny wpis).

Kilka sprawdzonych sposobów, które pomogą Ci spojrzeć na tekst świeżym okiem:

• Odłóż tekst na jakiś czas. Wróć do niego po kilku tygodniach. Z zaskoczeniem odkryjesz powtarzające się słowa (każdy pisarz ma jakieś ulubione sformułowania, których nadużywa 😉), niepotrzebne dygresje czy momenty, w których tempo akcji zwalnia lub przyspiesza bez powodu.

• Czytaj na głos. To prosty sposób, żeby usłyszeć, gdzie zdania są zbyt skomplikowane lub gdzie tekst traci rytm.

• Stosuj brzytwę Ockhama. Jeśli jakiś fragment nie wnosi nic do historii, usuń go bez żalu i litości.

Kto absolutnie nie powinien redagować Twojej książki?

Ty sam – jako jedyny redaktor. Dlaczego to ryzyko?

Głównym ograniczeniem jest to, że autor jest „zbyt blisko swojej pracy” i patrzy na swój tekst przez pryzmat jego potencjału, a nie rzeczywistego stanu. Zna go od podszewki, wie, co chciał powiedzieć, i podświadomie uzupełnia luki w narracji (czytelnik tego nie zrobi, ponieważ widzi tylko to, co zostało zapisane).

Nadmierne przywiązanie do własnej twórczości może prowadzić do przeoczenia problemów z tempem, niespójności w rozwoju postaci, a nawet subtelnych błędów językowych. Ponadto w grę wchodzą emocje, które utrudniają krytykę. A to nierzadko prowadzi do błędnej oceny faktycznego stanu książki. W pewnym momencie autor napotyka mur. Nawet jeśli świetnie zna zasady języka i potrafi pracować nad strukturą fabuły, nie dostrzeże wszystkiego.

Redakcja autorska jest więc niezbędna, aby uporządkować własny projekt. Żeby jednak książka była naprawdę gotowa, aby wypuścić ją w świat, potrzebujesz kogoś, kto spojrzy na tekst świeżym okiem.

Rodzina i przyjaciele – dobra wola to nie wszystko

Opinie od rodziny i przyjaciół, pomimo dobrych intencji, są z natury rzeczy obciążone osobistymi uprzedzeniami i brakiem profesjonalnej wiedzy. Zazwyczaj takie osoby nie są w stanie obiektywnie ocenić tekstu. A czasami w głębi ducha nie chcą! Dlaczego? Ponieważ obawiają się, że zranią autora (jestem pewna, że każdy zna to uczucie).

Znajomi mogą zidentyfikować problemy, ale nie zawsze będą w stanie zaproponować dobrego rozwiązania. Bywa, że ich uwagi są nieprecyzyjne i nie odnoszą się do głównych problemów w strukturze opowieści. Dobrze życzący przyjaciele mogą nawet ingerować w niektóre fragmenty, czego skutkiem będzie utrata autentycznego głosu autora.

Znajoma, która zawsze miała piątki z polskiego, też nie wystarczy

Często autorzy powierzają redakcję komuś, kto dobrze pisał w szkole albo lubi czytać książki. To kuszące – w końcu „zawsze miała piątki z polskiego” brzmi jak rekomendacja!

Niestety, to nie zastąpi wiedzy redaktora. Koleżanka może poprawić literówki czy wskazać kilka niezgrabnych sformułowań, ale prawdopodobnie nie oceni konstrukcji fabuły, typu narracji, dynamiki scen i tego, czy kreacja postaci jest spójna. Szkolna poprawność językowa to za mało. Redakcja jest procesem, w którym liczy się doświadczenie w pracy z tekstem literackim i umiejętność zachowania Twojego autorskiego głosu.

Profesjonalna redakcja i korekta książki – po co są potrzebne i jak pomagają autorowi

Nawet bardzo zdolni pisarze mogą mieć trudności z samodzielnym diagnozowaniem i korygowaniem poważniejszych wad strukturalnych, stylistycznych czy technicznych. Zainwestowanie w profesjonalną redakcję to decyzja, która bezpośrednio wpływa na wiarygodność autora i jego sukces na konkurencyjnym rynku wydawniczym.

W tradycyjnym procesie wydawniczym redakcja i korekta są obowiązkowym etapem – wydawnictwo bierze na siebie ich koszt. W przypadku selfpublishingu to autor odpowiada za cały proces przygotowania książki do druku. Tym bardziej warto zadbać o profesjonalne wsparcie, bo to między innymi od jakości tekstu zależy, czy książka obroni się na rynku.